Mostrando entradas con la etiqueta ACOSO. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta ACOSO. Mostrar todas las entradas

5/2/20

Juicio a un exjefe de El Corte Inglés de Santiago por acoso sexual a una empleada. El juzgado investiga a otros cargos en Galicia

"Desde que se vio obligada a dejar su puesto de trabajo, Isabel Fraga no pisa un Corte Inglés

Vendedora en el de Santiago desde el año 2000, denunció que desde 2012 hasta finales de 2016 sufrió acoso sexual y moral por parte del que era su jefe de planta, el sótano 1. 

Pasado el tiempo, varias compañeras declararon que ella no era la única trabajadora que soportaba esa situación, y sin embargo, según la víctima y su marido, Manuel Cao, que también se vio empujado a dejar la misma empresa en la que había entrado en 1985, la dependienta fue dejada "a su suerte y no se activó a tiempo el protocolo" contra el acoso.  El juicio penal contra el exjefe denunciado tendrá lugar mañana en los juzgados de Santiago, tal y como informa la Confederación Intersindical Galega (CIG)

 El sindicato avanza, además, que el juzgado de Instrucción 3 de la ciudad ha abierto diligencias para investigar la actuación en este caso de otros cuatro mandos de la firma en Galicia (varios ya apartados de sus cargos) y que les tomará declaración los próximos días 24 y 26 de marzo. Isabel Fraga, recuerda la CIG, "nunca cedió" al acoso sexual de su superior y por eso esta presión acabó transformándose en "acoso laboral y moral".


El periplo judicial de este asunto viene de lejos, precedido por sentencias favorables a la empleada y su pareja, también exjefe de planta, por la vía civil. "El Tribunal Superior de Xustiza ya ratificó la existencia de acoso antes de entrar el caso en la vía penal", recuerda Roberto Alonso, miembro de la ejecutiva federal en representación de CIG-Servizos. 

"Esperamos que el fallo que se dicte ahora sea ejemplar para que tanto El Corte Inglés como el resto de las empresas tomen nota y se tomen en serio las situaciones de acoso que se producen en el día a día del mundo laboral". "Resulta lamentable que El Corte Inglés siga sin reconocer la gravedad de los hechos y que la solución para las víctimas fuese rescindir su relación laboral ante la inacción de la empresa”, reprocha el sindicalista: "Dejó a esta traballadora indefensa y abandonada a su suerte".


Por su parte, fuentes del centro comercial Compostela consultadas por Europa Press con motivo del juicio han respondido que no se pronuncian sobre una cuestión que afecta "al ámbito privado" de un extrabajador. En su día, recuerdan, se activó un protocolo interno para analizar el caso y se procedió como primer paso a la suspensión del entonces empleado, cuyo contrato fue rescindido finalmente.


En abril de 2016, según denuncia el sindicato CIG, la mujer acosada fue a hablar con el jefe de personal del centro, "pero la respuesta que recibió fue la de que no le diera importancia a esas conductas y que se vería lo que hacer". "No se activó de inmediato el protocolo", lamenta Alonso. Como consecuencia, Isabel Fraga pasó a una situación de baja laboral en noviembre por un cuadro médico de "trastorno adaptativo, con síntomas predominantes de ansiedad, con hipersensibilidad psicológica al acercarse a su centro de trabajo o hablar del tema".


A principios del mes siguiente, sigue relatando los hechos la CIG, la mujer envió un burofax a la Citsa (Comisión Instructora de Tratamiento de Situaciones de Acoso), el órgano encargado de investigar estos casos en Hipercor y El Corte Inglés. Y no fue "hasta el 2 de enero de 2017" (ella aseguró que había contado lo sucedido al jefe de personal en abril) que la comisión empezó sus actuaciones. 

Entre los días 17 y 18 de enero entrevistó a "10 trabajadoras y trabajadores" que "evidenciaron que por parte del acosador hubo insinuaciones y comentarios molestos, humillantes, de contenido sexual, obscenos, proposiciones de carácter sexual, directas o indirectas, tocamientos o roces innecesarios", desgrana la CIG."                    (El País, 04/02/20)


"Catro empregadas denuncian o acoso do ex-xefe de planta do Corte Inglés: "É un depredador sexual".

 Catro antigas traballadoras do Corte Inglés de Santiago aseguraron este mércores que o que fora o seu xefe de planta ata o ano 2017 as someteu a "tocamentos" e proposicións "soeces" e lles dixo frases e realizou xestos de contido "sexual". "Para min, é un depredador", dixo unha das testemuñas.
As mulleres compareceron este martes nos Xulgados de Santiago nunha vista Penal contra o que fora o seu xefe de planta entre os anos 2014 e 2017, ao que una delas denunciou por suposto acoso sexual e laboral, un proceso que, tras recorrer ao protocolo interno da empresa neste tipo de casos, derivou no despedimento do ex xefe de planta, que un xulgado posteriormente avalou.

Agora, a denunciante, Isabel Fraga, leva tamén o caso á vía penal, para depurar responsabilidades polo que ela considera que foi un acoso sexual continuado do que foron vítimas, ademais, outras compañeiras.

Na súa declaración na vista, a denunciante asegurou que o acusado chegou á planta onde traballaba, o departamento de electrodomésticos, en 2012, "desde o Hipercor, por problemas de saias" e que, ao pouco tempo, "empezou" a dicirlle "cousas" de contido sexual, a "facer xestos obscenos" ou a dicir "frases soeces", como "non me veñas con eses morritos, que me pos cachondo".

A muller explicou que, no seu posto de traballo e cando estaban sós, mostráballe "vídeos e fotos pornográficas" e chegoulle a facer proposicións para manter relacións sexuais nun "motel que coñecía". Do mesmo xeito, acusa ao que fora o seu xefe de "tocamentos inadecuados" e "rozamentos": "Collíame pola cintura e dicíame 'que durita estás'", dixo.

DE FORMA "GRADUAL"
"Foi aos poucos, de forma gradual, pero desde o principio", dixo a muller, que respondía a eses ofrecementos marchando a outro lugar. "Se non lle segues o xogo, sabes que vas estar na rúa ou que che vai facer a vida imposible", explicou.
A traballadora puxo os feitos en coñecemento do departamento de Persoal en 2016, pero, asegurou, non lle fixeron caso. "Dixéronme que non lle dese importancia e en novembro pedín a baixa porque a situación era insoportable", resumiu.

Por mor da consulta co seu médico, a traballadora puxo os feitos en coñecemento do protocolo interno do Corte Inglés na materia, un departamento que emitiu un informe no que apreciaba a existencia de acoso sexual cara á denunciante e que derivou, posteriormente, no despedimento do acusado.

OUTRAS TESTEMUÑAS
Na vista deste mércores declararon outras tres mulleres que tamén traballaron na mesma planta do centro comercial compostelán e que, segundo afirmaron, sufriron os comentarios e as proposicións do acusado.

En concreto, unha das testemuñas contou como, cando estaba embarazada da súa segunda filla, o entón xefe de planta díxolle que "agora era o momento de facelo", porque así non quedaría embarazada, e afirmou que o acusado a collía "das cadeiras" e da "cabeza" con intencións de carácter sexual.

A muller dixo que non denunciou os feitos por medo a que a "botasen á rúa", como despediran a un compañeiro que "se enfrontou a el". Tempo despois, e ante a "difícil situación", pactou coa empresa a súa marcha.
Tamén outra traballadora, visiblemente afectada, contou como o acusado lle realizaba comentarios sexuais e lle propoñía " marchar con el", á vez que lle facía "tocamentos". "Non denunciei porque non me sentía apoiada, porque non fun capaz, e temía que houbese represalias", explicou a muller, que sostivo que foi cando a chamaron a declarar para o informe interno cando soubo que había máis casos. "A súa maneira de falarme e a súa conduta non eran normais. Para min, esta persoa é un depredador", resolveu.

Finalmente, tamén declarou unha traballadora do departamento de atención ao cliente, situado na mesma planta, que contou que "era habitual" que o denunciado "dixese cousas de contido sexual" e lle mostrase "imaxes pornográficas" no seu teléfono móbil.

O ACUSADO NEGA OS FEITOS
Pola súa banda, o acusado negou rotundamente que realizase nunca proposicións sexuais, tocamentos ou comentarios explícitos ás traballadoras e vinculou a denuncia a un conflito de tipo laboral derivado das "comisións" de venda.

Mantivo coa denunciante, afirmou, unha "relación cordial" ata finais de 2015, que, segundo el, se deteriorou pola influencia dun terceiro traballador, despedido posteriormente, co que tivo un altercado e que "foi o asesor legal" da muller.

"Estaban descontentas laboralmente e polas comisións", dixo o ex xefe de planta, que sostivo que nunca tivo coñecemento dos comportamentos que lle atribuían a pesar de que durante en ano 2016 foi "apercibido dúas veces". "Dixéronme que chegaran queixas de que eu utilizaba malas formas, pero non por cuestións sexuais", describiu. Con todo, entre o primeiro e o segundo apercibimento, en agosto de 2016, foille asignada outra planta.
"A consecuencia disto é que estou na rúa", dixo o acusado, un despedimento disciplinario que, aínda que recorreu, fallouse na súa contra.
OUTROS TRABALLADORES NON VIRON COMENTARIOS INAPROPIADOS
Na mesma liña, varias testemuñas chamadas pola defensa aseguraron que non tiveron coñecemento destes comportamentos.

En concreto, catro empregadas do mesmo departamento afirmaron que o acusado non lles realizou nunca proposicións sexuais ou tocamentos e definírono como unha "persoa esixente" e un xefe "excelente". Tampouco tiveron coñecemento de que este tipo de comportamentos os tivese con outras compañeiras.

"Era unha persoa esixente, pero facíanos o traballo cómodo e agradable", dixo unha das empregadas. A defensa tamén chamou a declarar a un garda de seguridade, que descoñecía os feitos, e a unha clienta do centro, á que a denunciante dixo que o ex xefe de planta "merecía un escarmento".

Finalmente, pechou as intervencións a profesional do Imelga que realizou un informe sobre a denunciante e que determinou que sufría un trastorno de ansiedade xeneralizada reactivo e "compatible cos feitos que narra".               (Galicia Confidencial, 05/02/20)


 "A traballadora acosada no Corte Inglés de Santiago: "Cando denuncias, moita xente di 'a min tamén me pasa'”

Este mércores comeza en Compostela o xuízo penal contra o xefe de planta do Corte Inglés de Santiago denunciado por unha traballadora do centro comercial por acoso sexual. Os feitos foron xa probado polo xulgado do Social e polo Tribunal Superior de Xustiza de Galicia (TSXG) en dúas sentenzas que consideraron confirmados os feitos e condenaron a empresa a indemnizar á empregada. 

Con todo, a CIG sinala a importancia deste novo xuízo pola vía penal, do que agarda que saia unha sentenza "exemplar para que tanto El Corte Inglés como o resto das empresas tomen nota e comecen a tomar en serio as situacións de acoso que, por desgraza, se producen día a día no mundo laboral”. Ademais, o xulgado de Instrución nº 3 de Santiago abriu dilixencias penais contra os directivos do centro de El Corte Inglés da cidade e contra o seu director en Galicia, por non ter reaccionado de forma axeitada ante as acusacións de acoso. Xa no ano 2017 El Corte Inglés foi condenado por consentir o acoso sexual e moral a unha traballadora do centro de oportunidades de Altamira (Cambre).

Isabel Fraga comezou a traballar en El Corte Inglés no ano 2000 e no ano 2006 o denunciado por acoso sexual converteuse no seu superior inmediato, iniciándose no ano 2012 os feitos obxecto de investigación, que foron denunciados internamente en varias ocasións, por exemplo ante o Xefe de Persoal. Porén, non se activou de inmediato unha investigación, como prevé o procedemento de prevención e tratamento de situacións de acoso moral e sexual para a empresa Hipercor.

En novembro do ano 2016, a traballadora iniciou unha baixa médica con diagnóstico de "trastorno depresivo grave" e interpuxo denuncia ante a Comisión Instrutora para o Tratamento e Investigación de Situacións de Acoso (CITSA), un órgano de control interno da empresa, sinalando que viña padecendo unha situación de acoso sexual e moral no traballo por parte do Xefe de Planta.
De inmediato a Comisión iniciou unha investigación, entrevistando á traballadora afectada e a outros empregados e empregadas, concluíndo que si se producira a situación de acoso sexual denunciada e sinalando "insinuacións e comentarios molestos e humillantes de contido sexual, comentarios obscenos, proposicións de carácter sexual directas e indirectas, tocamentos, xestos obscenos e rozamentos innecesarios". 

Segundo varios dos seus compañeiros e compañeiras, a actitude do denunciado era coñecida por todo o mundo. "É 'moi de chistes verdes' e de ensinar no seu teléfono móbil 'fotos e vídeos de contido sexual', así como de facer comentarios obscenos ao persoal feminino, incluso facendo proposicións de carácter sexual", recollíase no informe. "Qué pechotes", "menudos cántaros de miel", "por qué non te vienes a la cama conmigo?", "qué pena que llevas pantalón", foron algunhas das frases textuais denunciadas. Algunha das empregadas destacaba que "hai xente que lle segue o xogo por medo, comentan, xa que adoita tomar represalias se non entras no seu xogo".

O 1 de febreiro de 2017 foi remitido ao Xefe de persoal o informe de conclusións do CITSA e o 10 de febreiro a empresa procedeu ao despedimento disciplinario do Xefe de Planta denunciado. Porén, Isabel Fraga denunciou a El Corte Inglés "polos danos psicolóxicos e morais sufridos". O Xulgado do Social condenou á empresa a indmnizala con máis de 42.000 euros, unha sentenza que foi posteriormente confirmada polo TSXG.

Os tribunais consideraron acreditada "a existencia de comportamentos por parte do seu superior que son constitutivos de acoso sexual, que vulneran os seus dereitos fundamentais, como son, a dignidade e a integridade psíquica e moral, sendo sometida a actora a un trato que por grave e persistente, non pode ser cualificado dunha mera situación de conflito ou de simples enfrontamentos laborais no seo dunha empresa". Ademais, os ditames sinalaron que os feitos denunciados foron xa detectados pola empresa en abril de 2016, "primeiro a través das queixas do marido da denunciante", traballador tamén en El Corte Inglés, "e despois directamente".

"Quedou en evidencia que pola dirección empresarial non se adoptou ningunha medida correctiva, que nin sequera se molestou en investigar os feitos", destaca a sentenza. A empresa argumentou que realizara un "duro apercibimento verbal" ao Xefe de Planta denunciando, pero apenas dous meses despois o acusado foi ascendido, sendo nomeado Xefe de Planta do terceiro andar, mantendo o seu cargo de Xefe de Planta dos departamentos situados no soto. "Lonxe dunha reprobación da súa conduta, máis ben reflicte unha boa consideración da súa forma de traballo", sinala o ditame. Isabel Fraga levou tamén a súa denuncia ao programa Salvados, que o pasado outono dedicou un dos seus programas ao acoso sexual no traballo.

"Eu daquela non sabía que o acoso que eu sufría tamén o estaban sufrindo outras mulleres. De sabelo, poderiámonos ter xuntado. Son cousas que ti non comentas e que saen á luz despois, cando ti te decides a denunciar unha situación de acoso sexual. Entón moita xente che di: "pois a min tamén, a min tamén, a min tamén...”, explica Isabel Fraga en conversa con Praza.gal.

"Máis adiante, falando con xente doutros centros de El Corte Inglés de toda España, descubrín que o que pasaba no centro de Santiago, sucedía tamén en moitos outros lugares. É algo que ten montado esta xente, que ao final funciona como unha seita. Consideran normal que ás empregadas lles digan cousas, que as toquen, que as soben...", denuncia. 


O home de Isabel Fraga sufriu "acoso discriminatorio"

El Corte Inglés foi tamén denunciado polo marido de Isabel Fraga, Manuel Cao, traballador da empresa dende 1985 e tamén Xefe de Planta no centro comercial compostelán. En abril de 2016 Manuel Cao denunciou a situación de acoso que sufría a súa dona ante os responsables de persoal da compañía en toda Galicia. Porén, nada se fixo e a Cao mesmo lle pediron que convencera á súa compañeira de non ir a xuízo como testemuña no caso do despedimento doutro traballador. Ademais, foi recriminado por non ter "parado" a denuncia de acoso no CITSA.

Esta situación xerou nel un importante estrés, que lle acabou provocando unha anxina de peito e unha valoración psicolóxica de “trastorno adaptativo mixto, reactivo a estrés laboral” que o obrigou finalmente a deixar o seu traballo. O TSXG recoñeceu que Manuel Cao sufriu "acoso discriminatorio por asociación" e obrigaron a El Corte Inglés a indemnizalo con 224.000 euros. "Con 58 anos, imaxínate, rompeunos a vida toda, eu levaba máis de tres décadas na empresa", destaca o afectado en conversa con Praza.gal.

Aquela foi unha sentenza "pioneira", destaca Manuel Cao, lembrando o Tribunal Superior que "é acoso a situación en que se produce un comportamento non desexado relacionado co sexo dunha persoa (a esposa do recorrente) o propósito ou o efecto de atentar contra a dignidade da persoa (o recorrente) e de crear unha contorna intimidatoria, hostil, degradante ou ofensiva". Ademais, o ditame advertiu á empresa de que as presións exercidas conta o home unha vez coñecidas as denuncias realizadas pola súa muller supuxeron "unha vulneración da garantía de confidencialidade que debe rexer a recta aplicación dun protocolo antiacoso, cuxa finalidade é precisamente evitar danos persoais pola tramitación dunha denuncia naquelas persoas relacionadas cos feitos".


 

"Dar exemplo" a outras empresas

A CIG, que asesorou os dous traballadores neste proceso, agarda que a sentenza que se dite tras do xuízo pola vía penal que comeza este mércores “sexa exemplar" e lamenta "que sexan as vítimas as que teñen que marchar da empresa malia ter unha traxectoria laboral impecable de anos". Roberto Alonso, representante do sindicato, denuncia "a actitude machista" da dirección do Corte Inglés, “que presupón que o home ten que controlar o que fai a muller”, pero sobre todo denuncia que falaran con el por non ter parado a denuncia por acoso no CITSA, cando “este tipo de casos teñen que ser confidenciais”.

De igual xeito Manuel Cao e Isabel Fraga esperan que este novo xuízo sirva "como exemplo" a El Corte Inglés e a outras empresas. "Aínda hai xente en El Corte Inglés, dentro dese grupo de 'amiguitos', que o están defendendo, que din que é inocente, que foi un complot contra el no que nos unimos catro para facerlle a vida imposible. A ver se así recapacitan", di Isabel Fraga, que conclúe: "Ogallá poidan cambiar as cousas nesa empresa, polo ben da xente que segue traballando aí e que pode sufrir o que eu sufrín, pero non teño moita esperanza".                       (Marcos Pérez Pena, Praza Pública, 05/02/20)

10/12/19

Los señoritos sultanescos que acosaban a las jóvenes ‘vedettes’... hace un siglo, los empresarios de varietés obligaban a las jóvenes artistas a “alternar” con los espectadores... el 'me too' llega con siglos de retraso...

"El texto que sigue es un artículo de Clara Campoamor que se publicó el 5 de marzo de 1921 en El Tiempo, y forma parte del libro La forja de una feminista. Artículos periodísticos. 1920-1921, que se publica el 9 de diciembre.

La prensa nos ha transmitido en estos días la noticia de un hecho dolorosamente brutal:
“En un teatro de varietés de Huelva, y durante uno de los descansos de la función, una de las artistas se negó a aceptar un vaso de vino que le ofrecía un señorito de la ciudad; este le dio un golpe tan brutal que le causó una hemotisis gravísima producida por traumatismo”.
¡Triste sino el de la mujer, a quien desde la cuna pone su mala estrella en poder de esas tres fuerzas explotadoras que, como ojeadoras de la fiera humana, la acechan a su paso por la vida: la familia, el empresario y el señorito sultanesco…

Jóvenes, niñas aún, cuando su fortaleza necesitaría sanos estímulos y leales consejos, prende en su ambición el señuelo de ajenas glorias y ansiados triunfos que encuentran en sus familiares el acicate odioso de una conveniencia material, sorda a todo sentimiento de protección por la juventud indefensa y amenazada.

En el caso de la jovencita que en el ambiente casero halla el decisivo espolazo que la lanza a la lucha azarosa donde todo puede perderse, y lo que más peligra es precisamente lo que intentó salvar, contra todo, el monarca francés, ha nutrido gran parte de nuestro teatro de género chico.

Su caso de “estrella”, comparado con el del varón aspirante también a astro coletudo, es mucho más desesperado y cruel. En el jovencillo, la afición taurina supone voluntariedad, emancipación vidente y huraña de la personalidad, que de tumbo en escapada se aleja del hogar en busca de soñadas glorias. 

La muchacha, lejos de rebelarse contra el yugo paterno, es secundada, alentada, escoltada por esas mamás que la acompañan en sus azarosas peregrinaciones y que, en vez de ángeles tutelares, ofrecen a la malicia el aspecto pintoresco de vestales en la vocación de la niña, cuyos desmayos “artísticos” prenden y combaten con arrullos de sirena.

Una vez lanzada por el artificioso camino de un arte donde pocas logran un puesto relevante, la “estrella” incipiente sufre el acoso del otro ojeador: el empresario sagaz que, en tanto llegan las mieles del arte, se conforma con obligar a la principiante a “alternar”, contribuyendo así a redondear un negocio basado en amargas explotaciones.

Las lectoras que desconozcan el argot de bambalinas desconocerán el valor positivo de la palabra “alternar”. Alternar es servir de blanco a la codiciosa lujuria de los frecuentadores de escenarios y cabarets; actuar de señuelo carnal que atraiga hacia la caja del empresario el pasto de sensualidad varonil, convertido en lluvia de dinero. Es cultivar la indolencia voluptuosa de los señoritos inactivos, nutriéndoles de excitaciones a cambio de sus monedas.

La artista que logra un contrato de ínfima categoría se compromete a alternar, es decir, a bajar al buffet, o café, y aceptar las consumiciones a que se le invite. Si es despierta, y sabe contentar al tirano, su malicia y manejos inducirán a los parroquianos abundantes y caras libaciones. El buffet, a cargo del propio empresario, sabrá estimar este esfuerzo de la “estrella”. Claro que, al cabo de esta operación financiera en beneficio del ojeador humano, son las sonrisas, las miradas, la gracia y la buena voluntad de la muchachita, en torno a la cual la grosería y la liviandad, desatadas ásperamente, danzan la loca fantasía de muchas repugnancias…

Y a veces, como en el cruel suceso que comentamos, surge el tercer ojeador que acecha la pieza humana que aún salió con bien de las instigaciones, codicias y afanes de sus dos perseguidores anteriores.

No se habla de virtud ni vicio… ¿Qué pueden importar estas palabras en la vida truncada de unas mujeres que no pudieron, por su edad, elegir libremente el camino futuro? Hablemos tan solo de su derecho a la vida; de ese destino trágico que a veces pone en su camino al señorito adulador, al sultán de aldea que, confinado en sus actos de cariño, siente despertarse su breve sensualidad a la llegada de lo que en su concepto es un “harén portátil”. 

Su dinero puede permitírselo todo, y así, sin respeto alguno hacia la ajena voluntad, dueño en todo caso de sus preferencias, ofendido en su criterio de pachá, dueño de la esclava, venga la ofensa inferida a su orgullo, destrozando con su puño de atleta los vasos pulmonares, lavando con aquella sangre su vanidad de macho embravecido…
Y así acaba esta víctima del acoso de los tres ojeadores humanos: egoísmo, interés y vicio. Otras acabarán de otra manera… Pero todas ellas tienen el mismo principio: abandono, coacción, explotación vil, abominable.

En nuestro siglo, parlanchín incansable de capacitaciones y orientaciones juveniles, cursan el panorama nacional pálidas, lamentables, figuras de malograda juventud. A la hora en que una adolescencia sana y noblemente educada comenzaría a gozar el elevado ideal de la vida, estas falsas figuras se nos muestran ahítas de morfina o cocaína; maestras intuitivas de todos los vicios

Son las pobres niñas-mujeres, brotes abrileños fracasados, capullos de mujer caídos al acecho de los ojeadores humanos…

Este texto es un adelanto del libro de Clara Campoamor (1888-1972) ‘La forja de una feminista. Artículos periodísticos. 1920-1921’, de la editorial Renacimiento, que se publica el 9 de diciembre. Recoge 63 artículos periodísticos de la abogada, feminista y política española. Este artículo se publicó el 5 de marzo de 1921 en ‘El Tiempo’."                     (Clara Campoamor, El País, 08/12/19)   

17/5/19

Los suicidios de France Télécom llegan a los tribunales: juicio al sistema de acoso moral. Siete exdirigentes de la actual Orange, acusados de imponer un sistema que llevó a una ola de suicidios hace una década...

"Es un juicio a siete personas y una empresa concreta por sus decisiones durante un periodo determinado, pero lo que está en juego el proceso de France Télécom, que ha empezado esta semana, es mucho más. Puede determinar cómo, en el futuro, las grandes empresas tratarán a sus empleados. 

Entre 2007 y 2010, una ola de suicidios en France Télécom abrió el debate sobre los efectos de algunos métodos de management en la salud mental de los trabajadores. Los antiguos responsables del viejo monopolio público de las telecomunicaciones en Francia, hoy Orange, comparecen ante el Tribunal Correccional de París bajo la acusación de “acoso moral”.

La originalidad es que se juzga un sistema y no los actos perpetrados por una persona contra otra, como es habitual en los casos de acoso moral. El mero hecho de que el proceso tenga lugar ya puede haber llevado al mundo de las empresas a “ver el riesgo y el peligro”, dice Eric Beynel portavoz del sindicato Solidaires, “pero no se han dado respuestas de fondo sobre lo que ocurre en el lugar de trabajo”.

 “Se han centrado en los efectos, con grupos de ‘calidad de vida en el trabajo’, o de ‘bienestar en el trabajo’, con teléfonos 'SOS psicológico'”, dice este sindicalista. “Pero no han abordado las causas profundas. Si no, no seguiría habiendo hoy un gran número de suicidios ligados al trabajo”.

El sistema de acoso ocurrió en un contexto específico. France Télécom acababa de privatizarse. La competencia era enorme. Los clientes de líneas fijas se derrumban. Una buena parte de los 120.000 empleados tenían el estatuto de funcionarios, lo que dificultaba los despidos. Los dirigentes de la compañía, con el presidente director general Didier Lombard a la cabeza, adoptaron medidas drásticas. 

El objetivo era suprimir 22.000 empleos. El método, según los magistrados, consistía en desestabilizar a los empleados creando un ambiente de inseguridad para forzar su salida. Las juezas de instrucción sostienen que estas políticas “implicaron o acentuaron en un buen número de asalariados un sufrimiento cuyas manifestaciones adoptaron formas diversas, la más dramática de las cuales fue el paso al acto suicida”.

Entre las 39 personas citadas como víctimas en el caso France Télécom, 19 se suicidaron, 12 lo intentaron y ocho sufrieron depresión. Pero se han descartado los cargos de “homicidio involuntario” o de “puesta en peligro de vida ajena”, que habría supuesto un vínculo directo entre las decisiones de los jefes de la telefónica y la ola de suicidios.

 También habrían expuesto a penas más graves para los acusados, que finalmente afrontan la acusación de acoso moral, tipificada en el artículo 222-33-2 del Código penal francés. Según este artículo el acoso moral consiste en “acosar a otra personas con palabras o comportamientos repetidos que tengan por objeto o efecto una degradación de las condiciones laborables susceptible de atentar contra sus derechos y a su dignidad, alterar su salud física o mental o comprometer su futuro profesional". Los encausados se exponen a hasta un año de prisión y 15.000 euros de multa.

“Como es un proceso inédito (...) la cuestión es qué precedente creará”, dice Loïc Lerouge, investigador en el Centro Nacional de Investigaciones Científicas y especialista en el derecho de la salud en el trabajo. “Si se reconoce penalmente el acoso institucionalizado, las grandes empresas, en el marco de sus planes de reestructuración y reorganización, deberán integrar este parámetro. Si hay una exoneración, quizá los planes de reestructuración podrán seguir sin integrar la salud mental de los asalariados en su puesta en marcha”.
Lerouge tiene dudas sobre el fundamento jurídico por el acoso moral institucionalizado y organizado, y no entre personas con nombres y apellidos. “En Francia no se reconoce un sistema organizado de acoso, sino que estamos en el terreno de las relaciones individuales, interpersonales”, explica. "Si los jueces reconocen este tipo de acoso, lo cambiará todo".

En la lista de muertos, que el diario Le Monde enumera, figura André Amelot, de 54 años, que se ahorcó; Camille Bodivit, de 48, que se lanzó de un puente; Anne-Sophie Cassou, de 42, que ingirió un cóctel de medicamentos y alcohol; Corinne Cleuziou, de 45, que también se ahorcó; o Rémy Louvradoux, de 56, que se inmoló ante una sede de la empresa en Burdeos.

No se juzgan los planes de reestructuración puestos en marcha por Lombard, su número dos Louis-Pierre Wernes y el director de recursos humanos Olivier Barberot, entre otros, sino el método. También se sienta en el banquillo la empresa France Télécom como persona moral. A Lombard se le atribuye la siguiente frase durante una reunión de directivos en 2006: “Haremos las reducciones de una manera u otra, por la ventana o por la puerta”. También se le reprocha haber minimizado los suicidios en France Télécom diciendo que fueron “una moda”.

Al comparecer el martes ante el tribunal, Lombard dijo que había querido decir “ambiente de suicidio” —mood en inglés— y no "moda de suicidio", y se refirió al llamado efecto Werther, según el cual la publicidad de los suicidios tiene un efecto de imitación. 

En un mensaje leído, dijo: “Es evidente que algunas medidas de ayuda a la transformación [laboral de los afectados] no estaban adaptadas para algunos y renuevo la expresión, para las víctimas y sus familias, de mi sincera y profunda tristeza porque esta situación haya podido involuntariamente contribuir a fragilizar a algunos de entre ellos hasta el punto de cometer un gesto irremediable, lo que me resulta insoportable”.                   (Marc Bassets, El País, 10/05/19)

15/12/17

Salma Hayek: Mi monstruo, Harvey Weinstein

"Harvey Weinstein era un cinéfilo apasionado, alguien que tomaba riesgos, un promotor del talento fílmico, un padre amoroso y un monstruo.


Durante años, fue mi monstruo.


En este otoño me abordaron reporteros que dieron con mi nombre por varias fuentes, incluida mi querida amiga Ashley Judd, para hablar sobre un episodio de mi vida que, aunque es doloroso, pensé que había superado.


Me había lavado el cerebro a mí misma, convenciéndome de que ya se había acabado y que había sobrevivido; eludí la responsabilidad de pronunciarme en público al respecto con la excusa de que ya había suficiente gente involucrada en poner los reflectores sobre ese monstruo personal. No pensé que importara mi voz o que usarla haría la diferencia.


La verdad es que intentaba protegerme del desafío de explicarle varias cosas a mis seres queridos: por qué, cuando mencioné de manera casual que había sido atosigada por personas como Harvey, no di todos los detalles. Y por qué durante tantos años había mantenido una relación cordial con un hombre que me hirió de manera tan profunda. 

Estoy orgullosa de mi capacidad para perdonar, pero el simple hecho de que estaba apenada por tener que describir los detalles de eso que había perdonado me hizo preguntarme si realmente había hecho las paces con ese momento de mi vida.

Cuando tantas mujeres dieron un paso al frente para describir lo que les hizo Harvey, tuve que enfrentarme a mi cobardía y aceptar humildemente que mi historia, aunque fuera tan importante para mí, no era más que una gota en un océano de pesar y confusión. Sentí que a estas alturas a nadie le iba a importar mi dolor; quizá era un efecto de todas esas veces que me dijeron, especialmente Harvey, que no era nadie.


Por fin empezamos a tomar conciencia sobre el vicio que ha sido socialmente aceptado y que ha insultado y humillado a millones de niñas como yo, porque dentro de cada mujer hay una niña. 

Me inspiraron aquellas que tuvieron la valentía de decir algo, especialmente en una sociedad que votó por un presidente que fue acusado de acoso y abuso sexual por más de una decena de mujeres y a quien hemos escuchado decir que un hombre en el poder puede hacer prácticamente lo que quiera con las mujeres.


Pues hasta aquí.


En los catorce años que transcurrieron desde que pasé de colegiala a estrella de telenovelas mexicanas a ser extra en algunas películas estadounidenses y a tener un par de golpes de suerte con Desperado y Un impulsivo y loco amor (Fools Rush In), Harvey Weinstein se había convertido en el gran mago de la nueva ola del cine que llevó contenido original a las grandes audiencias. 

Al mismo tiempo, era impensable que una actriz mexicana aspirara a ser parte de Hollywood. Y aunque había comprobado que esa idea era errónea, todavía era “nadie”.

Una de las fuentes de fortaleza que me dio la determinación para impulsar mi carrera fue la historia de Frida Kahlo, quien, en la era dorada del muralismo mexicano, hacía pinturas íntimas que los demás desdeñaban. 

 Tuvo la valentía de expresarse y de ignorar a los escépticos. Mi mayor ambición era contar su historia. Retratar la vida de esta artista extraordinaria y mostrar a mi México de una manera que desmintiera estereotipos se volvió mi misión.

El imperio de Weinstein, que en ese entonces era Miramax, se había vuelto el sinónimo de calidad, sofisticación y de tomar riesgos; un refugio para artistas que eran complejos y desafiantes. Eso era todo lo que Frida significaba para mí y todo lo que aspiraba ser.

Había empezado el proceso para producir la película con otra compañía, pero luché para recuperarla y llevarla con Harvey.


Lo conocía un poco gracias a mi relación con el director Robert Rodriguez y la productora Elizabeth Avellan, quien era su esposa en ese entonces y quien me había acogido bajo su tutela tras hacer algunas películas con ella. 

Lo único que sabía de Harvey en ese momento era que tenía un gran intelecto, que era un amigo leal y que era un hombre de familia.

Con lo que sé ahora, me pregunto si no fue solo mi amistad con ellos —así como con Quentin Tarantino y George Clooney— lo que me salvó de ser violada.


El acuerdo que hicimos en un inicio era que Harvey pagaría por los derechos del trabajo que ya había empezado a desarrollar. Como actriz, me pagarían la tarifa mínima prevista por los tabuladores del Sindicato de Actores de Cine estadounidense y un 10 por ciento adicional. Como productora recibiría un crédito aún indefinido, lo que no era inusual para una productora en los años noventa. También pidió un acuerdo firmado para que hiciera otras películas con Miramax, lo que pensé iba a consolidarme como actriz protagónica.


No me importaba el dinero; estaba extremadamente emocionada por trabajar con él y con la empresa. En mi ingenuidad pensé que se había cumplido mi sueño. Había validado los últimos catorce años de mi vida y había apostado por mí, la “nadie”. Dijo que sí.

No sabía que muy pronto yo tendría que decir no.


No a abrirle la puerta a cualquier hora de la noche en hotel tras hotel y locación tras locación donde se aparecía inesperadamente, incluido un sitio en el que estaba rodando una película en la que él ni siquiera estaba involucrado.


No a bañarme con él.


No a dejarlo que me viera bañarme.


No a dejarlo que me diera un masaje.


No a que un amigo suyo, desnudo, me diera un masaje.


No a dejarlo que me hiciera sexo oral.


No a desnudarme junto con otra mujer.


No, no, no, no, no…


Con cada rechazo surgía la ira maquiavélica de Harvey.


No creo que odiara nada más que la palabra “no”. Las demandas absurdas iban desde recibir una llamada iracunda a la mitad de la noche en la que me pedía que despidiera a mi agente por una pelea que tenían sobre una película distinta con otro cliente a sacarme de una gala de estreno en el Festival de Cine de Venecia, que fue organizada por Frida, para estar en una fiesta privada con él y unas mujeres que pensé que eran modelos pero después me enteré que eran prostitutas.


Sus tácticas de persuasión iban desde hablar dulcemente y prometer cosas hasta aquella vez que, en un ataque de ira, dijo las palabras más temibles: “Te voy a matar, no creas que no puedo”.


Cuando finalmente quedó convencido de que yo no iba a ganarme la película como él esperaba que lo hiciera me dijo que le había ofrecido el papel y mi guion, hecho con años de investigación, a otra actriz.


Para él yo no era una artista; ni siquiera era una persona. Era una cosa: una nadie, solo un cuerpo.


Para entonces tuve que recurrir a abogados. No para abrir un caso de acoso sexual sino por “mala fe”, pues había trabajado demasiado en una película que no tenía la intención de hacer ni de venderme de vuelta los derechos. Intenté salirme de su empresa.


Él reclamó que mi nombre como actriz no era suficientemente conocido y que como productora era incompetente; pero para librarse legalmente, como yo lo vi, me dio una lista de tareas imposibles con una fecha límite muy apretada:


1. Conseguir que se reescribiera el guion sin algún pago adicional.


2. Recaudar 10 millones de dólares para financiar la película.


3. Contratar a un director de primer nivel.


4. Asegurar que actores conocidos interpretaran cuatro de los roles más pequeños.


Para la sorpresa de todos, incluida la mía, lo logré, gracias a un grupo de ángeles que me rescataron, como Edward Norton, quien reescribió de manera hermosa el guion varias veces y, terriblemente, nunca recibió el crédito; y mi amiga Margaret Perenchio, en su primera vez como productora, quien dio el dinero. 

La genio Julie Taymor acordó dirigir y desde entonces ha sido mi respaldo constante. Para los otros papeles recluté a mis amigos Antonio Banderas, Edward Norton y mi querida Ashley Judd. Todavía hoy en día no sé cómo convencí a Geoffrey Rush, a quien apenas conocía en ese entonces.


Ahora Harvey Weinstein no solo escuchó mis rechazos sino que tuvo que hacer una película que no quería hacer. De manera irónica, cuando empezamos el rodaje terminó el acoso sexual, pero la ira aumentó. Pagamos el precio de enfrentarlo casi cada día que duró la grabación. Una vez durante una entrevista él dijo que Julie y yo éramos las peores “rompehuevos” que había conocido; él lo vio como un cumplido.

A mitad del rodaje, Harvey se presentó en el set y se quejó de la uniceja de Frida. Insistió en que nos deshiciéramos del cojeo y criticó mi actuación. Luego le pidió a todos en la sala que salieran, excepto yo. Me dijo que la única cosa que tenía a mi favor era mi atractivo sexual y que en esta película no tenía nada de eso. Entonces me dijo que la iba a clausurar porque nadie querría verme en el papel.


Me destruyó el alma porque debo confesar que en ese momento, abrumada por una especie de síndrome de Estocolmo, quería que me viera como una artista: no solo una actriz capaz, sino alguien que podía identificar una historia que valía la pena contar y que tenía la visión para contarla de una manera original.


Esperaba que me reconociera como productora; una que, además de cumplir con su lista de demandas, pudo conducir el guion y conseguir los permisos para utilizar las pinturas. Negocié con el gobierno mexicano, y con quien tuviera que hacerlo, el rodaje en locaciones en las que antes no se había permitido, como las casas de Frida Kahlo y frente a los murales de su esposo, Diego Rivera, y de otros.


Pero todo eso no parecía importar. Lo único que él notaba era que no me veía sexy en la película. Me hizo dudar si siquiera era buena actriz pero nunca logró hacerme pensar que la película no merecía grabarse.


Me ofreció una opción si quería continuar. Me dejaría terminar el filme si acordaba tener una escena de sexo con otra mujer. Y demandó que hubiera desnudez total vista desde enfrente.


Había estado pidiendo constantemente que se viera más piel, que hubiera más sexo. En una ocasión Julie Taymor logró que se contentara con un tango que terminaba en un beso en vez de la escena de un encuentro sexual que quería que grabáramos entre Tina Modotti, interpretada por Ashley Judd, y Frida.

Pero esta vez me quedó claro que nunca me dejaría terminar la película sin cumplirle su fantasía, de algún modo u otro. No había cómo negociar.


Tuve que decir que sí. Para ese momento le había dedicado muchos años de mi vida a hacer esta película. Ya era la quinta semana de grabación y había convencido a tanta gente talentosa de participar. ¿Cómo iba a dejar que su magnífico trabajo se fuera a la basura?

Había pedido tantos favores y sentía una presión fuertísima para cumplir, al igual que un sentimiento profundo de gratitud por todos aquellos que creían en mí y me siguieron en el camino de la locura. Entonces accedí a hacer esa escena sin sentido.


Estaba en el set ese día que íbamos a grabar la escena que pensaba iba a salvar la película cuando, por primera y última vez en mi carrera, me derrumbé. Mi cuerpo empezó a temblar incontrolablemente, me quedé sin aliento y comencé a llorar y llorar sin poder detenerme como si estuviera vomitando lágrimas.


Dado que quienes me rodeaban no tenían conocimiento de mi historial con Harvey se sorprendieron mucho esa mañana al verme batallar. No era porque iba a estar desnuda con otra mujer. Era porque iba a estar desnuda con otra mujer por Harvey Weinstein. Pero no podía decirles eso.


Mi mente entendía que tenía que hacerlo, pero mi cuerpo no dejaba de llorar y convulsionarse. En ese momento empecé a vomitar y todos en el set estaban a la espera de empezar a rodar. Tuve que tomarme un tranquilizante, que logró que dejara de llorar pero empeoró el vómito. Como bien pueden imaginarse, no era nada sexy, pero era la única manera en la que iba a lograr terminar la escena.


Para cuando terminamos el rodaje estaba tan deshecha emocionalmente que tuve que distanciarme de los aspectos de posproducción.


Cuando Harvey vio la película ya editada dijo que no era lo suficientemente buena como para un lanzamiento en cines y que la iba a enviar directo a video.


Esta vez Julie tuvo que pelearse con él sin tenerme a mí al lado. Consiguió que accediera a lanzarla en un solo cine de Nueva York si en una prueba de audiencia obtenía una puntuación del público de 80 mínimo.


Menos del 10 por ciento de las películas consiguen esa puntuación en una primera proyección.

No fui a la prueba; esperé ansiosamente que me dijeran qué sucedió. El público le dio un puntaje de 85.


Y, de nuevo, me enteré que Harvey se encolerizó. En el vestíbulo del cine después de la proyección le gritó a Julie. Dobló una de las tarjetas en la que la gente escribió su opinión y se la lanzó a la cara; le rebotó en la nariz. Su pareja, el compositor de la película Elliot Goldenthal, intervino y Harvey lo amenazó con violencia física.


Ya que se calmó encontré la fuerza para llamarlo y pedirle que estrenara la película también en un cine de Los Ángeles; con eso serían dos salas. Y sin mucho ademán me concedió eso. Tengo que admitir que a veces era amable, gracioso e ingenioso, y eso era parte del problema: nunca sabías a qué Harvey te ibas a enfrentar.


Meses después, en octubre de 2002, la película sobre mi heroína e inspiración –esta artista mexicana a la que no reconocieron mucho en su tiempo, con su cojera y su uniceja–, esta película que Harvey nunca quiso hacer, fue un éxito rotundo en taquilla; uno que nunca podría haber predicho. Y, pese a su falta de apoyo, le añadió seis nominaciones a los Oscar a la colección de Harvey, incluida mejor actriz.


Aunque Frida ganó dos de esos premios no lo notaba nada contento. Nunca volvió a ofrecerme ser la protagonista de alguna película. En los filmes que estuve obligada a hacer con el contrato original con Miramax tuve solo papeles de reparto pequeños.

Unos años después cuando me lo encontré en un evento me apartó y me dijo que había dejado de fumar y que tuvo un ataque cardiaco. Dijo que se había enamorado y se había casado con Georgina Chapman y que era un hombre distinto. Al final me dijo: “Lo hiciste bien con Frida; hicimos una película hermosa”.


Le creí. Harvey nunca iba a saber qué tanto me importaron esas palabras. Tampoco iba a saber qué tanto me hirió. Nunca le dejé ver lo mucho que me asustaba. Cuando lo veía en eventos sociales sonreía e intentaba recordar las cosas buenas de él, diciéndome a mí misma que había ido a la guerra y había ganado.


Pero ¿por qué tantas de nosotras, las artistas, tenemos que ir a la guerra para poder contar nuestras historias si tenemos tanto que ofrecer? ¿Por qué tenemos que pelear con uñas y dientes para mantener nuestra dignidad?


Creo que es porque, como mujeres, nos han devaluado artísticamente como si fuéramos indecentes a tal punto que la industria fílmica dejó de esforzarse en averiguar lo que quieren ver las audiencias femeniles y las historias que queremos contar.


De acuerdo con un estudio reciente, entre 2007 y 2016 solo cuatro por ciento de los directores fueron mujeres y 80 por ciento de ellas pudieron hacer solamente una película. En 2016, según otro estudio, solo el 27 por ciento de los diálogos en las principales películas fueron dichos por mujeres. Y la gente se pregunta por qué no dijimos nada antes. Creo que las estadísticas se explican por sí mismas: nuestras voces no son bienvenidas.


Hasta que haya igualdad en la industria, que los hombres y mujeres tengan la misma valía en todos los aspectos de la producción, nuestra comunidad seguirá siendo tierra fértil para los depredadores.


Estoy agradecida con todos los que están escuchando nuestras experiencias. Espero que al agregar mi voz al coro de quienes por fin pudieron hablar ayudaré a entender por qué fue tan difícil hacerlo y por qué tantas de nosotras esperamos tanto tiempo. Los hombres acosan sexualmente porque pueden. Y las mujeres estamos hablando porque, en esta nueva era, por fin podemos hacerlo.